Open 2.0

Een tijd terug kwam ik in aanraking met OLPC, daarbij heb ik leuke en enthousiaste mensen ontmoet. Ik denk er nog vaak aan terug, het leek of de grassroots op de barricades was geklommen, onderwijs kan beter. Het idee van Een Laptop Per Kind is natuurlijk ook best aanstekelijk. Wat mij betreft omdat het zo dubbel lijkt. De gedachte alleen al, wekt allerlij (soms heftige) reacties op. Vaak positief, maar veel vaker negatief getint, zeker als dialoog vorderde. We (b)lijken het normaal te vinden dat kinderen reeds op jonge leeftijd met een kostbare mobiele telefoon op zak lopen, dat ze uren per week in virtuele werelden verblijven. Zellfs zo alledaags dat we digitaal pesten als een probleem erkennen. Maar zodra we het hebben over de daarbij behorende faciliterende en begeleidende rol vanuit het onderwijs, stokt vaak het gesprek.

Daar is iets aan de hand, het lijkt of de mogelijkheden die educatieve automatisering met zich meebrengen, voor scholen niet opwegen tegen de functionele onmogelijkheden die diezelfde innovatie met zich mee zou brengen. Men denkt nog in structuren zoals we die kennen uit de NT 4.0 tijd. Veel leerkrachten, managers en bestuurders maken praktisch geen gebruik van de computer, zeker ten opzichte van de manier zoals kinderen dat doen. De kracht van de leerlingen, en hun rol als digi-atleten (in tegenstelling tot de digibeten van net) wordt veel te vaak volledig buiten beschouwing gelaten, en daarmee zwaar onderschat. “Het is de leerkracht die we moeten leren leren met digitale leermiddelen.” Hoe vaak heeft u dat al gehoord? Ik net iets te vaak. Leerlingen zijn al digitaal actief! Alleen nog niet op school...

En er is meer aan de hand vrees ik. Er heerst niet alleen een oude cultuur op het gebied van de automatisering, maar ook op de omgang met content en communicatie. We werken weliswaar met digiborden, maar het grootste deel van de geboden content wordt nog steeds panklaar aangeleverd, (dit gok ik) door veelal dezelfde leveranciers als 30 jaar terug, mail is ook niet van deze tijd, getuige de soms rare disclaimers. Content-creatie wordt niet gestimuleerd. Wel tussen docenten onderling, maar niet tussen docent en leerling. Simpelweg omdat we (en ook dit gok ik) een verhouding pc tot leerling van 1 op 5 hebben. Die leerling wordt een specifieke methode opgedrongen en komt in het beste geval van school af met een cursus in het gebruik van onvrije software. Ik vraag mij dan af hoe het geweest zou zijn als ik mijn pen & schriften of werkboeken had moeten delen met 4 anderen, en wat, als ze me alleen een bepaald soort (onvrije) lees-taal hadden geleerd... Hmm..

OLPC laat (onder andere) zien dat het anders kan. Niet volgend jaar, of over 15 meetings, maar nu, direct. Het Sugar Lab's besturing systeem is ook een elektronische leeromgeving voor kinderen binnen het basisonderwijs, klaar voor gebruik. Een USB-stick en een laptop (of oude computer) en u bent onderweg. Probeer het eens uit, ik garandeer; je zult versteld staan van de reeds aanwezige educatieve leermiddelen. Probeer te kijken door de ogen van een kind en vraag jezelf af of het wat toevoegt. Ik geloof van wel, en ik geloof ook dat die laptop, nodig voor de leerlingen, niet meer dan 100 euro kost. Dat bied niet alleen perspectief, maar mijns inziens ook grote verantwoordelijkheid. Is het verantwoord om de volgende 100 euro die je als school-instelling uitgeeft aan boeken of leermiddel-contracten, aan boeken of leermiddel-contracten uit te geven? En betreft de ouders, is die 250 euro voor een nieuwe mobiel wel zo slim? Weten we wel dat dit soort mogelijkheden bestaan? Wat zouden de kinderen hier eigenlijk van vinden? Is 100 euro per kind te veel geld? Of is er nog meer aan de hand?

Jee, ik lees het net terug en ben bang dat ik een beetje een klaagzang neerzet en veel te snel kan typen... Hopelijk kan dit hier :)